Itsasargia beti izan zen etxe bat baino gehiago: harrizko taupada bat zen, bere argiaren buelta bakoitzean arnasa hartzen zuen suzko begia.
Han jaio zen, han ikasi zuen denbora bristadatan zenbatzen, olatuen marmarrean itsasoaren eta lurraren antzinako ahotsa ezagutzen.
Itsasargiak hazten ikusi zuen mareak hazten diren moduan: hasieran lotsati, ausart ondoren, halako batean beste ur batzuei lekua uzteko atzera egin behar dutela jakiten duten arte. Eta itsasargiaren ondoan beste argi bat: familia, argitasunaren jagole. Haiek ziren noranzkoa erakusten zioten lanpara ikusezina, iluntasunak guztia irentsiko zuela zirudienean ere.
Baina alde egiteko garaia iritsi zen. Hiria zain zuen. Bere kale zuzenekin, metal zaratarekin; itsasoak erakutsi ezin zion hura erakutsiko zion promesaz. Joatea saihestezina zen, bularrean zauri ireki baten antzera min ematen bazion ere.
Azken gauean eskailerak igo zituen itsasargiaren puntaraino. Pauso bakoitzak agur baten zarata egiten zuen. Linternaren gelan, argiak poliki jiratzen zuen, dotore, bere eskuen dardarizoaren aurrean epel. Kopeta kristalean jarri zuen, isiltasunean, Itsasargiarekin hitz egin zuen bere gurasoekin ariko balitz bezala: “Eta galtzen banaiz? Eta bueltako bidea aurkitzen ez badut?”
Itsasargiak beti bezala erantzun zion: itzuliz, konstante, seguru. Amak eman zion erantzun berdina zen, aitaren eskuen sendotasuna, anaiaren irribarrea: itzuli beti, gaurik luzeenaren ondoren bada ere.
Goizaldean kaiak agur usaina zuen. Amak erdi sehaska erdi sustrai zirudien besarkada batean bildu zuen. Aitak tapa urdinak zituen koaderno bat eman zion: “Hemen argia kabitzen da -xuxurlatu zuen- Idatzi eta inoiz ez zara ilunpetan izango”. Anaiak arkatza eman zion: “zorroztuz txikitzen zaizunean itzultzeko garaia den seinalea izango da”.
Txalupak alde egin zuen, itsasoa bitan banatuz bezala. Neskatoak atzera begiratu zuen. Itsasargia txikituz zihoan, baina argiak oraindik ere distirak sortzen zituen txalupa eta etxekoak banatzen zituen itsasoan, urruti bada ere taupadaka dabilen bihotz baten antzera. Pentsatu zuen argi hura ez zela itzaliko ez zegoelako kristalez eta argindarrez egina: amaren ahotsaz egina zegoen, aitaren begiradaz, anaiaren hauspoaz. Bere itsasargi ziren haien arimaz.
Gau hartan, hiri ezezagunean, koaderno urdina ireki zuen. Hizki dardartiez idatzi zuen: “Gaur atzean utzi dut nire harrizko eta haizezko etxea. Baina argia ez da itsasargian geratu: nirekin dator. Familia da nire barruan bizi den sugarra. Haren isla naiz. Eta kale eta itzalen artean galtzen banaiz ere, nire barruan itsasargiaren su-begiak biraka jarraituko du”.
Eta arkatza zorrozten zuen bitartean ulertu zuen itsasargia ez zela toki bat, norako bat baizik: belaunaldiz belaunaldi eskainitako distira bat, orain bere bularrean sutan zegoena.